o kontaktfitnessielekturysłowniczekprzewodnik po rekolekcjachświadectwa o rekolekcjachpodstawowe informacje o rekolekcjachkontaktFitness Duchowy - Jak gimnastykować duszę?Poleć znajomymnDodaj do ulubionych
Znani i lubiani o spotkaniu z Bogiem:
››

Słowniczek


ABC rekolektanta

Paweł Szpyrka SJ


Adoracja – akt uwielbienia, ćwiczenie duchowe polegające na trwaniu w Obecności Boga. Może towarzyszyć jej śpiew i recytacja modlitw (np. litanii). Szczególnym rodzajem jest a. Najświętszego Sakramentu propagowana w okresie potrydenckim przez jezuitów. Obecnie coraz popularniejsza jest a. w milczeniu. Często staje się ona ulubioną formą modlitwy osób, które przeżyły rekolekcje.
 
Akt strzelisty – prosta formuła modlitewna zaczerpnięta z Pisma św. lub dzieł ascetycznych będąca westchnieniem utrudzonego życiem człowieka, wołaniem w chwili zagrożenia, podziękowaniem za otrzymaną od Boga pomoc. Moc modlitwy płynie ze stałego uświadamiania sobie Bożej obecności. Ma zwykle formę krótkiego wyznania wiary (Jezu, mój Panie; Pan mój i Bóg mój), dziękczynienia (Bądź uwielbiony, Panie), bądź prośby (Panie, ulituj się nade mną). Może mu towarzyszyć dyskretny gest.
 
Asceza – dobrowolnie przyjęta postawa zmierzająca do wyzwolenia człowieka z niewoli jego własnych nieuporządkowanych pragnień i nałogów. Dobrze, gdy uwaga podejmującego ją człowieka skupiała się nie tyle na zewnętrznych aktach, ale na przemianie serca. Dlatego skuteczna asceza powinna być dostosowana do osobistego doświadczenia wierzącego.
 
Charyzmaty – niepowtarzalny zestaw osobistych darów otrzymanych od Boga dla dobra całej wspólnoty.
 
Ćwiczenia duchowe – wszelkiego rodzaju działania zmierzające do przygotowania i usposobienia duszy do usunięcia wszystkich uczuć nieuporządkowanych, a po ich usunięciu do szukania i znalezienia woli Bożej (Ignacy Loyola), takie jak: rachunek sumienia, medytacja, kontemplacja, modlitwa ustna i myślna oraz wszelkie inne działania duchowe. Najbardziej znana jest niewielka książeczka „Ćwiczeń Duchowych” ułożonych przez św. Ignacego Loyolę i zatwierdzonych w 1548 przez papieża Pawła III. Ich autor został mianowany przez Piusa XI w 1929 r. patronem wszystkich rekolekcji i ć. d.
 
Czysta intencja – warunek podejmowania właściwych życiowych wyborów, w których zasadnicze znaczenie powinna mieć troska o zbawienie duszy własnej i bliźniego; pragnienie jedynie dobra osoby.
 
Dar łez – szczególna łaska związana z doświadczeniem bezinteresownej miłości Boga, który nie pozostawia zagubionego człowieka, lecz szuka go wytrwale. Człowiek uświadamia sobie, że nie jest w stanie udzielić adekwatnej odpowiedzi na tę miłość, dlatego pojawiają się łzy.
 
Droga ćwiczeń – wieloletni proces wyzwalania ducha dzielony zwykle na kilka etapów, polegający na stopniowym porządkowaniu swojego życia, sztuce dokonywania wyborów i szukania woli Bożej. Zwykle dzieli się ją na etap oczyszczenia, oświecenia i zjednoczenia.
 
Duchowa walka – wewnętrzne zmaganie z własnymi ograniczeniami dotyczącymi właściwego poznania i oceny sytuacji. Związana jest, zdaniem mistrzów życia duchowego, z obecnością w duszy trzech rodzajów poruszeń wewnętrznych o różnym pochodzeniu: od Boga i Jego aniołów, od złego ducha i od samego człowieka. Serce ludzkie jest polem nieustannej walki duchowej.
 
Dzień skupienia – odpoczynek dla duszy, moment zatrzymania się w codzienności, refleksji.
 
Eucharystia – centrum dnia, spotkanie z żywym i działającym Chrystusem we wspólnocie Kościoła; źródło życia Kościoła i szczyt jego modlitwy. Stanowi syntezę chrześcijańskiej drogi duchowej ponieważ oczyszcza, oświeca i jednoczy z Bogiem. W klimacie rekolekcji odkrywa się głębszy sens E.
 
Formacja duchowa – zaplanowane i systematycznie przeprowadzone działanie zmierzające do przyjęcia dojrzałej chrześcijańskiej postawy wiary. Obecnie największą wagę przywiązuje się do autoformacji opartej na introspekcji i osobistej refleksji wspomaganych przez rozmowę z kierownikiem duchowym. Indywidualizacja f. d. jest wyrazem szacunku wobec niepowtarzalności drogi, którą Bóg prowadzi każdego człowieka.
 
Grzech – zwątpienie w miłość Boga prowadzące zwykle do zniewolenia człowieka, a niekiedy także do duchowej śmierci. Podjęcie praktyki przedłużonej modlitwy prowadzi zwykle do przesunięcia akcentu z pojmowania g. jako złamania przepisu prawa, w kierunku dostrzeżenia jego niszczącej siły, oraz z lęku przed karą, w kierunku żalu z powodu odrzucenia miłości. Ten, kto się lęka nie wydoskonalił się w miłości.
 
Humor – najlepszy rodzaj egzorcyzmu, działający na młodych i starych.
 
Jałmużna – dowolna ofiara przeznaczona na potrzeby uboższych członków wspólnoty złożona do wspólnej kasy z przeznaczeniem na ściśle określony cel.
 
Kierownik duchowy – osoba duchowna lub świecka przygotowana i posłana do towarzyszenia innym w poszukiwaniach ich osobistej drogi wiary.
 
Klauzura – wydzielona przestrzeń domu zastrzeżona dla członków zakonnej wspólnoty.
 
Kontemplacja – zaawansowana forma modlitwy, w której aktywność człowieka zostaje ograniczone do minimum na rzecz działania Boga, który się objawia. Głównym przedmiotem chrześcijańskiej k. jest Osoba Jezusa Chrystusa, Wcielonego Słowa, jako obrazu Boga niewidzialnego.
 
Kościół – mistyczne Ciało Chrystusa, wspólnota wierzących duchownych i świeckich ciągle poszukujących i spotykających Boga, sakrament Królestwa Niebieskiego.
 
Lectio divina – ćwiczenie duchowe polegające na lekturze Pisma Św. Składa się zwykle z czterech etapów: uważne przeczytanie z wiarą tekstu (lectio), pogłębienie rozumienia tekstu (medytatio), podjęcie modlitwy – rozmowy z Bogiem (oratio), trwanie w obecności Boga w postawie zasłuchania (contemplatio).
 
Lectio continua – ćwiczenie duchowe polegające na ciągłej, tzn. rozdział po rozdziale, i systematycznej lekturze całej Biblii, zgodnie z przekonaniem mistrzów życia duchowego, że najlepszym komentarzem do Pisma św. jest jego tekst.
 
Medytacja – modlitwa przedłużona o pewnej ustalonej strukturze mającej zaangażować całego człowieka w przemieniające spotkanie z Bogiem. Zwykle podstawę do m. stanowią teksty Pisma Św. Zgodnie ze wskazaniem Ignacego Loyoli m. powinna być wcześniej przygotowana, a po jej zakończeniu oceniona.
 
Milczenie – postawa wyrażająca oczekiwanie i zasłuchanie.
 
Mistyka – forma religijności oparta na doświadczeniu bezpośredniego zjednoczenia z Bogiem. Wbrew dość rozpowszechnionego przekonania nie jest ona zarezerwowana jedynie dla nielicznej, ekskluzywnej grupy wierzących.
 
Modlitwa – spotkanie z Bogiem angażujące i przemieniające człowieka. Podobnie jak każde spotkanie może zawierać element radosnego dziękczynienia, przeproszenia i prośby. Może mieć formę indywidualną lub wspólnotową.
 
Modlitwa Jezusowa – modlitwa prostoty polegająca na stałym powtarzaniu prostej myśli wielbiącej wszechmoc i miłosierdzie Boga (np. Jezusie, synu Dawida, ulituj się nade mną, grzesznikiem), stąd jej inne nazwy: modlitwa nieustanna, modlitwa serca.
 
Modlitwa odpocznienia – modlitwa mistyczna, początkowy stopień kontemplacji charakteryzujący się wewnętrznym odczuwaniem wszechogarniającej obecności Boga, która całkowicie angażuje wolę i napełnia serce pokojem i niewypowiedzianą słodyczą.
 
Modlitwa uczuć – modlitwa, w której akty woli dominują nad aktami rozumu. Modlący nie zastanawia się kim (obiektywnie) jest Bóg, lecz raczej kim (subiektywnie) dla niego jest Bóg, jak przejawia się konkretna miłość Boga do niego i w jaki sposób on na nią odpowiada. Praktykowanie takiej modlitwy wzmacnia więź z Bogiem, który staje się przyjacielem człowieka.
 
Nadzieja – wyraz zaufania we wszystko, co Bóg objawił o sobie.
 
Nawrócenie – wewnętrzna, często niespodziewana i nagła przemiana sposobu myślenia i odczuwania, która prowadzi do wzrostu miłości i odrzucenia lęku oraz uzewnętrznia się w postawie większego zaangażowania i otwartości na drugiego człowieka.
 
Niedoskonałość – zwykły stan człowieka na ziemi.
 
Nieuporządkowane przywiązanie – nadmierne skoncentrowanie na rzeczy stworzonej ze szkodą dla własnego lub cudzego zbawienia. Polega często na pomyleniu środków z celami.
 
Oczyszczenie – pierwszy etap duchowego rozwoju polegający na oczyszczeniu umysłu i serca z pozostałości pogańskiego myślenia i przygotowaniu do przyjęcia łaski. Człowiek zostaje zachęcony do rewizji życia, zbadania trojakiej relacji: do siebie, do drugiego człowieka i do Boga. Poznanie siebie w świetle Bożej miłości staje się warunkiem odkrycia pełni człowieczeństwa.
 
Oschłość – stan ducha pozbawiony uczuć, czas próby, kiedy modlitwa nie przynosi pokoju i radości. Wówczas liczy się wytrwałość wobec powziętych wcześniej decyzji.
 
Oświecenie – etap duchowego rozwoju związany z głębokim pragnieniem poznania Osoby Jezusa. Człowiek po etapie oczyszczenia zostaje zachęcony do tego, by pełniej odpowiedzieć na miłość Boga naśladując Chrystusa, który staje się odtąd jego Panem i Mistrzem.
 
Perykopa biblijna – fragment tekstu Pisma Św. stanowiący podstawę (pokarm) dla osobistej modlitwy.
 
Pocieszenie duchowe – czas radości i pokoju, w którym człowiek odczuwa szczególną bliskość Boga; żadne przeszkody nie zdają się wielkie.
 
Post – dobrowolnie podjęte zobowiązanie dotyczące rezygnacji z określonej przyjemności
 
Postawa obojętności – dystans do rzeczywistości, który pozwala w wolności właściwie ocenić wydarzenia, które są naszym udziałem i skupienie się na rzeczach najważniejszych.
 
Postawa otwartości – gotowość przyjęcia, tego wszystkiego, co Bóg zechce nam objawić, nawet wówczas, gdy burzy to nasze własne wyobrażenia o Nim, o nas samych, o innych ludziach i o świecie.
 
Postawa ufności – złożenie własnego życia w ręce Boga.
 
Poznanie siebie – warunek duchowego wzrostu.
 
Poznanie wewnętrzne – polegające na zaangażowanie wszystkich władz człowieka
 
Powołanie – głęboka potrzeba serca niespodziewanie odkryta, skonfrontowana i podjęta. Odkrycie własnego powołanie oznacza odnalezienie własnej ścieżki życia i zadania, dla którego zostałem stworzony.
 
Rachunek sumienia – ćwiczenie duchowe polegające na codziennej, najczęściej wieczornej refleksji o wszystkim, czego doświadczyliśmy wciągu dnia.
 
Rekolekcje – czas zbierania na nowo rozbitej rzeczywistości duchowej.
 
Rekolekcje pośród życia – forma rekolekcji proponowana tym, którzy nie mogą porzucić swoich codziennych obowiązków. Polega on na podejmowaniu praktyki codziennej modlitwy przedłużonej, rachunków sumienia, systematycznych spotkań z kierownikiem duchowym, lektury duchowej oraz korzystaniu z sakramentów.
 
Rozeznawanie duchowe – sztuka obserwacji świata własnych wewnętrznych poruszeń, rozpoznawania ich źródeł oraz podejmowania na tej podstawie właściwych decyzji.
 
Rozmowa duchowa – indywidualna rozmowa dotycząca osobistego doświadczenia wiary. Podczas rekolekcji systematyczne spotkania z kierownikiem duchowym są koniecznym warunkiem ich skuteczności.
 
Rozproszenia – myśli, uczucia i obrazy, które podczas modlitwy przedłużonej utrudniają człowiekowi spotkanie z Bogiem.
 
Sakramenty – widzialne znaki niewidzialnej łaski.
 
Spowiedź – sakrament pojednania, szkoła pokory rozumianej jako prawda o sobie.
 
Strapienie duchowe – ciemność duszy, czas próby miłości, w którym człowiek czuje się odłączony od Boga, smutny i leniwy, w duszy powstaje zamieszanie, i jest ona pociągana ku rzeczom niskim i ziemskim, nękana pokusami traci nadzieję i ufność. Nie jest to dobry czas na podejmowanie ważnych decyzji. Raczej czas wytrwałego wyczekiwania na Bożą pomoc.
 
Uzdrowienie wewnętrzne – trudny i bolesny proces prowadzący do osiągnięcia dojrzałości…
 
Wprowadzenie do modlitwy – przygotowanie do podjęcia przedłużonej modlitwy polegające zwykle na odczytaniu odpowiedniej biblijnej perykopy, krótkiego komentarza oraz wskazania kilku istotnych punktów do refleksji.
 
Wybór – ważny element rekolekcji dotyczący refleksji nad stanem życia (małżeństwo, życie zakonne, życie samotne) lub reformy życia.
 
Zjednoczenie – ostatni etap duchowej drogi polegający na odkryciu pełnej, choć na razie tylko czasowej jedności człowieka z Bogiem.
 
 
 
Medytację ignacjańską można przedstawić jako cztery pory roku. Każda z nich jest ważna, by mógł nastąpić wzrost.

Wiosna [czas przygotowania]
 
przygotowanie dalsze: wieczorem dnia poprzedniego przeczytam, tuż przed zaśnięciem odpowiedni fragment Pisma Św. wraz z komentarzem. Pomyślę chwilę…
przygotowanie bliższe: tuż przed modlitwą przypomnę sobie oba fragmenty (Pismo św. i komentarz). Jest to czas zasiewu Słowa Bożego.

Lato [czas wzrostu]
 
wprowadzenie: uświadamiam sobie obecność Boga; stanę w miejscu, w którym mam się modlić, mogę wykonać jakiś zewnętrzny gest (np. skłonić głowę, przyklęknąć, zapalić świecę, otworzyć księgę Pisma Św. żeby zaznaczyć moją wiarę w Obecność Boga w tym miejscu); zajmę odpowiednią, wybraną przez siebie pozycję ciała; wzbudzę dobrą intencję; przywołam obraz i wypowiem prośbę…
właściwa modlitwa: będę przechodzić punkt, po punkcie i rozważać Słowo Boże; jeśli znajdę coś, co mnie szczególnie zastanawia i porusza, zatrzymam się dłużej; nie muszę wcale wykorzystać wszystkich punktów; Jest to czas wzrostu Słowa Bożego we mnie. Zajmuję postawę bierną. Słucham, patrzę, uczę się od Jezusa i osób, które spotyka. Staram się nie śpieszyć i dochować wyznaczonego sobie czasu modlitwy niezależnie od tego, czy modlitwa idzie mi łatwo czy z trudnościami. To jest czas przeznaczony na moje spotkanie z Bogiem.
rozmowa: Pod koniec modlitwy zaczynam rozmowę. Mogę rozmawiać z wszystkimi bohaterami Ewangelii. Najwięcej uwagi przywiązuję do rozmowy z Jezusem. Zakończę modlitwą Ojcze nasz (lub inną ulubioną, prostą modlitwą).
 
Jesień [czas owocowania]
 
refleksja po modlitwie: teraz dopiero mogę się przyjrzeć z zewnątrz mojej modlitwie; zauważę to, co mi pomagało, a także to, co przeszkadzało. Podziękuję za to, co było dobre; zastanowię się, jak usunąć w przyszłości zauważone przeszkody.
notatki duchowe: mogę teraz zanotować niektóre ważniejsze rzeczy, przeżycia, obrazy, myśli, które pojawiły się na modlitwie; będę mógł wówczas lepiej śledzić przebieg mojej drogi duchowego wzrostu wyniku podjętego treningu; łatwiej również będę mógł wrócić do jakiegoś szczególnie cennego doświadczenia
 
Zima [czas konfrontowania]
 
powracanie do doświadczenie [konfitury]: w moim życiu muszę obserwować, czy doświadczenie modlitwy zaczyna wpływać na moje życie. O tym pewnie powiedzą mi inni. Konfitury nie są tylko przeznaczone wyłącznie dla mnie.
 
 
 
Ignacjański rachunek sumienia
 
Punkt 1. Dziękować Bogu, Panu naszemu za otrzymane dobrodziejstwa.
Najpierw staram się wyraźnie i konkretnie zobaczyć to, co mój Stwórca i Zbawiciel czyni we mnie i dla mnie. Widzenie darów i dobrodziejstw wywołuje pragnienie dziękczynienia. Ważne jest, żeby ruszyć z miejsca, czyli popatrzeć na jedną, drugą rzecz... jako na prezent od Boga! Ważne jest to, by co dzień widzieć rzeczywistość przez pryzmat Bożej miłości. Takie spojrzenie pozwoli wydobyć miłość Boga wpisaną w Jego dary. Wdzięczność przyjdzie spontanicznie.
 
Punkt 2. Prosić o łaskę poznania grzechów i odrzucenia ich precz.
Proszę Ducha Świętego, szczerze i żarliwie, by oświecił moje życie osobowe, czyli to, jak ja istnieję, jak odnoszę się do siebie samego, do Boga, do moich bliźnich i do świata. Prosząc o łaskę poznania grzechów, mówię zatem sobie i Duchowi Świętemu, że nie chcę tkwić w iluzji, lecz pragnę ujrzeć siebie w prawdzie, która pochodzi od Pan, który jest Prawdą.
 
Punkt 3. Żądać od duszy swojej zdania sprawy od godziny wstania aż do chwili obecnego rachunku.
Wymagam sam od siebie, by zdać sprawę z tego, jak pasterzuję sobie w obszarze więzi z Bogiem i bliźnimi. Czynić to przechodząc godzinę po godzinie lub jedną porę dnia po drugiej, a najpierw co do myśli, potem co do słów, a wreszcie co do uczynków. Mogę przyglądnąć się spotkaniom z różnymi osobami i zapytać: co o danej osobie myślałem, co do niej mówiłem, co dla niej uczyniłem, a co zaniedbałem? Podobnie mogę postąpić zaglądając do paru miejsc, w których przebywałem; powrót do miejsc przebywania wywoła z pamięci to, co tyczy się moich odniesień do Boga, bliźnich, samego siebie i świata.
 
Punkt 4. Prosić Boga, Pana naszego o przebaczenie win.
W poprzednim punkcie rozpoznałem, gdzie, kiedy, w czym uległem grzesznym skłonnościom cielesnego człowieka. Część odpowiedzialności za zło uczynione spada na kusiciela. Bóg najlepiej widzi, jak warunkują mnie moje zranienia, wychowanie, itp. Ale i ja ze swej strony poczuwam się, by uczciwie uznać swoją winę, czyli swój świadomy wkład w zlekceważenie miłości i pójście drogą inną niż miłość.
Teraz żałując uczynionego zła, zwrócę się do Miłosiernego Ojca. Składając ofiarę skruszonego serca (por. Ps 51), poproszę Go o przebaczenie.
 
Punkt 5. Postanowić poprawę przy Jego łasce.
Każdy człowiek pragnie żyć pełnią człowieczeństwa. Chrystus w Ewangelii (i w Kościele nauczającym) wystarczająco wyraźnie mówi nam, jak tą pełnię osiągnąć.
Mówię zatem, sobie i Bogu, że szczerze pragnę doskonalić siebie miłością przez Boga zaofiarowaną. O tę miłość proszę: Daj mi, Panie, jedynie miłość Twą i łaskę, a to mi wystarczy, by być lepszym i pozostawać w lepszych relacjach, od zaraz, w reszcie dnia, jutro...
Odmówić: Ojcze nasz…
 


Opracowanie – PREKURSOR